ŞANLIURFA MEVLİHANESİ

Dr. Cemal EVLİYAOĞLU 

 Şanlıurfa merkez, Pınarbaşı Mahallesi, 40 pafta, 259 ada, 49 no2lu parselde J> 195 m² büyüklüğündeki semahane kayıtlıdır. Kare planlı Semahanenin üzeri sekizgen kasnaklı bir kubbe ile örtülüdür. Semahanenin kıble duvarındaki mekan içerisinde yer alan mihrabın çevresi mukarnas süslemelidir. Kıble duvarındaki mekan içerisinde ikişer, doğu ve batıda üçer olmak üzere semahanede 10 pencere bulunmaktadır. Semahane girişinde, Hay salon ve ilahi okuyanlara ayrılmış "mutrib mahfili" denilen ahşaptan yapılmış bölüm bulunmaktadır. Semahanenin kubbesinin üstünde ortada ve giriş kapısının üstünde Mevleviliğin sembolü taş bir sekke (külah) bulunmaktadır. 1720 yılında Türkistan da doğmuş olan, Hacı Abdulhamit efendi, 1740 yılında Haydar Dede ile beraber Mevlevihane yi inşa ettirmiştir. Abdulhamit efendi, Mevlevi şeyhliğini 136 sene devam ettirmiştir.

 1870 yılında 156 yaşında vefat etmiştir. Mevlevi şeyhliğini 1842 yılında doğan HACI Seyyit Ahmet Efendi devralarak 1918 senesine kadar devam ettirmiştir. Seyit Ahmet Efendinin vefatından sonra 1898 yılında doğan Hüseyin Hüsamettin Efendi Mevlevi Şeyhliğini 2 sene sürdürmüş ve 1920 yılında vefat etmiştir. Mevlevi şeyhliğini 1900 yılında doğan Hacı Hasan Döner Efendi devam ettirmiş. 1925 yılında tekke ve zaviyelerin kapanışı sebebiyle Mevlevihane külliyesi vakıflara devredilmiş, 1950 yılında ise belediyece istimlak edilmiş, sadece Mevlevi dervişlerinin ev olarak kullandıkları hane bırakılmıştır. Şimdi ise sadece semahane, Mevlevihane hal camii olarak 240 senedir ayakta durmaktadır. 

Semahaneye bitişik olarak sonradan yapılan ve ayrıca çevrede görünümü bozan baraka ve dükkanların kamulaştırılarak yıkılmaları ve burada bir çevre düzenlemesinin yapılması hususunda vakıflar Genel Müdürlüğünün 2.5.1992 gün ve 410 sayılı yazısı ile Kültür Bakanlığı Diyarbakır kültür ve Tabiat varlıklarını koruma kuruluna teklifte bulunulmuştur. Kurulan 18.6.1992 gün ve 1048 sayılı kararı ile bu teklif uygun görülmüş ve gereken işlemler başlatılmıştır.

Kaynaklar

Şanlıurfa Mevlevihanesi (A.Cihat Kürkçüoğlu)

 Mevlevihane Tarihi(Araştırmacı Yazar Ahmet Asaf Döner)